De één werkt in dat deel van het lichaam van Christus dat lijdt onder vervolging, de ander werkt in het deel dat vrij is om zijn geloof te beleven. Maar het is de gezamenlijke missie van Butros uit het Midden-Oosten en directeur Maarten Dees van Open Doors Nederland om het lichaam van Christus wereldwijd te versterken en te verbinden. Een gesprek over hun inspiratiebron Anne van der Bijl, het verleden, heden en de toekomst van Open Doors.

Zondagavond aan de keukentafel. Pen, papier en voorbeeldteksten van Open Doors in de aanslag. Maarten Dees ziet zichzelf nog zo zitten als jongen in de basisschoolleeftijd, klaar om christelijke Russische gevangenen een kaart te sturen. “Mijn moeder zorgde ervoor dat we de informatie hadden. Ik vond het uitdagend om de Cyrillische letters over te schrijven. Het was voor mij een avontuur om kaarten te schrijven naar mensen in een wereld ver weg. En hoe geweldig was het dat er af en toe een reactie terug kwam!”, begint hij.

Symbool van radicaliteit

Over Open Doors-oprichter Anne van der Bijl hoorde hij via de materialen die Open Doors uitbracht. “Voor mij stond Anne symbool voor radicaliteit. De smokkelverhalen die ik over hem las, kwamen bij me binnen.” Het duurde tot na 2000 voordat hij de oprichter van Open Doors in levenden lijve ontmoette, toen Maarten toetrad tot het bestuur van Open Doors. “Wat me raakte in onze gesprekken, was dat Anne het altijd over de missie had. Hij sprak over de ontmoetingen die hij had gehad en over het werk dat moest worden gedaan. Anne had intrigerende inzichten en wat ik mooi vond was dat hij zijn eigen leven belangrijk vond, maar niet koste wat kost wilde beschermen.”

Een stapje verder

Dat herkent Butros. “Ik leerde van Anne dat we ‘risk-takers’ moeten zijn, mensen die risico’s durven nemen. Niet op een onbezonnen manier, maar we moeten bereid zijn om God te dienen op moeilijke plekken, in moeilijke omstandigheden, zodat het Koninkrijk van God wordt uitgebreid en het evangelie wordt verkondigd aan iedereen. Anne daagde me voortdurend uit om net een stapje verder te gaan, om naar mensen of plaatsen te gaan waar ik persoonlijk niet direct heen zou zijn gegaan.”

´Daag me uit´

Butros leerde Anne kennen in 1977 op zendingsschip de Logos Hope. Butros deed daar vrijwilligerswerk, Anne kwam langs om de opvarenden toe te spreken. Anne vroeg Butros waar hij vandaan kwam. Die noemde de naam van zijn vaderland, dat om veiligheidsredenen niet specifiek genoemd kan worden. “Anne zei: ‘Dat land is heel belangrijk voor ons. Op een dag zie ik je daar.’ Ik antwoordde: ‘Maar Anne, je bent zo’n bekende man, hoe onthoud je mij dan?’, waarop hij zei: ‘Daag me uit’. Ik herinner me nog precies hoe hij dat zei; het was typisch iets voor Anne om op zo’n ietwat provocerende manier te spreken. Ik begon hem brieven te schrijven en hij schreef me terug!”

‘Een man met God is een meerderheid’

Hechte vriendschap

De grondlegger van Open Doors werd Butros’ mentor en de twee bouwden een bijzondere vriendschap op. “Nadat ik klaar was met de Bijbelschool schreef ik Anne dat er legio mogelijkheden waren om in het Westen te blijven en aan het werk te gaan. Maar thuis was er ook een verloofde die op me wachtte. Toen sprak Anne de woorden: ‘Eén man met God is een meerderheid. Ga terug, want de mensen daar hebben je nodig.’ Ik was geraakt door zijn passie en ik voelde de Geest van God werken en besloot terug te gaan.” Sindsdien heeft Butros veel werk verzet voor Open Doors en de kerk in zijn land.

Geen controle

“Ik vind het nog altijd bijzonder dat zo’n getalenteerde man als Butros, die hier alles had kunnen doen wat hij wilde, ervoor koos naar zijn eigen land terug te keren”, zegt Maarten. Terug naar een plek waar je je leven als christen niet zeker bent. “Ik ben vaak bang geweest, natuurlijk”, vertelt Butros. “Ik ben inmiddels opa, maar er was een tijd dat mijn eigen kinderen klein waren en naar scholen in de buurt gingen. We ontvingen voortdurend bedreigingen. Ons werk werd soms ook een halt toegeroepen en we werden met sluiting bedreigd. Ik kan daar alleen maar over zeggen dat God goed is geweest. Het klinkt jullie vast vreemd in de oren, maar voor ons zijn geweld en dreigementen dagelijkse realiteit. Ze zijn onderdeel van mijn leven, maar ik realiseer me dat ik er geen controle over heb. Daarom vertrouw ik erop dat God zorgdraagt voor dat deel van mijn leven. Dan kan ik me bezighouden met de uitdagingen die de christenen om me heen hebben en hen daarbij helpen.”

Op Gods toonhoogte

Maarten kijkt met bewondering naar Butros en hoe hij zijn leven met God leeft. “Soms verlang ik naar de werkelijkheid waarin hij leeft, dat je zó van betekenis kunt zijn. Natuurlijk verlang ik niet naar geweld of bedreiging, maar ik verlang er wel naar op Gods toonhoogte te leven zoals Butros doet, zo nauw met Hem samen. Mijn aandacht wordt nog wel bepaald door triviale zaken zoals hoe ik mijn hypotheek moet verlengen of wat ik zal doen in mijn vakantie. Ik heb geleerd deze dingen wel meer aan de kant te zetten. In 1 Timoteüs 2 staat dat God erop is gericht om alle mensen te behouden. Als dat Gods prioriteit is, dan moet dat ook mijn prioriteit zijn.”

Zijn betrokkenheid bij Open Doors heeft Maarten in de loop der jaren op meerdere vlakken veranderd. “Ik denk dat ik door mijn werk bij Open Doors geestelijk intuïtiever ben geworden. Een belangrijke uitspraak van Anne voor mij is: ‘Niets begint zomaar. Het is altijd het één dat leidt tot het ander, zolang je ‘ja’ blijft zeggen tegen God’. Voor mij was dit wezensvreemd. Als bedrijfskundige houd ik van strategie, doelen stellen en vooruitkijken. Deze uitspraak van Anne laat zien dat Hij God in alles op de eerste plaats zette en Zijn stem probeerde te verstaan. Volgens een bevriende theoloog ben ik inmiddels een mooie mix geworden van geestelijkheid en zakelijkheid. Dat beschouw ik als een compliment.”

‘Je visie moet groter zijn dan jouw idee’

´Eén woord: Ga’

Butros heeft zijn leven ook altijd zo geleefd dat hij verder durfde te kijken dan hij zelf kon overzien. “Anne zei: ‘Je visie moet groter zijn dan dat jij bent, groter dan jouw eigen idee’. Het moet Gods idee zijn dat je uitvoert en je kunt niet bedenken waar het toe leidt wat Hij in gedachten heeft. Voor mij betekende dat, dat ik dingen ondernam zonder dat ik direct wist welk doel ze dienden. We reisden in de jaren ’80 naar vluchtelingenkampen. Die bezoeken leidden in uiteindelijk tot ons werk onder onbereikte bevolkingsgroepen vandaag de dag. Het begon soms met één reis, één beslissing om te gaan. Letterlijk met één woord: Ga.”

Meer bereiken

Open Doors voert wereldwijd allerlei projecten uit met als leidraad de Bijbeltekst uit 1 Korintiërs 12:26: ‘Als één lichaamsdeel lijdt, lijden alle leden mee’. Voor Maarten is het beeld van een lichaam dat een eenheid vormt relevanter dan ooit. “Dat beeld krijgt alleen betekenis als elke christen zich dat realiseert en daarnaar handelt. Er zijn nog zo veel christenen die niet verbonden zijn met de vervolgde kerk. Open Doors is geen goed doel, Open Doors wijst op het lichaam van Christus dat wil functioneren volgens bijbelse opdracht. De nood in de kerk wereldwijd groeit, dus we willen meegroeien en in Nederland en Vlaanderen veel meer mensen bereiken, waardoor we uiteindelijk meer kunnen betekenen voor vervolgde christenen.”

Butros ziet de connectie tussen de kerk in het Westen en zijn gemeenschap in het Midden-Oosten, maar hij vindt het belangrijk daarbij te benadrukken dat de christenen in zijn land zichzelf niet zien als vervolgde kerk. “We zijn een kerk in een moeilijk gebied van de wereld met veel problemen. Maar we hebben dezelfde verantwoordelijkheid om het evangelie te delen. Als je in nood verkeert, bestaat het risico dat je je naar binnen richt. De missie van Open Doors is echter altijd geweest om vervolgde christenen te ondersteunen, zodat zij op hun beurt kunnen uitreiken naar de mensen om hen heen.”

Levens opbouwen

Handelen naar die missie leerde hij ook van zijn vriend Anne. Toch realiseert Butros zich terdege dat God Anne en hemzelf riep voor het werk voor de vervolgde kerk, en dat het werk niet stopt bij hen. “Anne was hier voor het laatst in 2018. Dat was een heel emotioneel bezoek, want hij is inmiddels op hoge leeftijd en het was waarschijnlijk zijn laatste reis. Anne opende een nieuw gebouw op ons terrein. Fragiel en kwetsbaar als hij daar stond, hamerde hij erop dat Open Doors in de eerste plaats een organisatie is die levens opbouwt. Het werk dat we hier hebben opgezet, is niet bedoeld om alleen mijn leven of dat van Anne te duren. Het is bedoeld als fundament voor toekomstige generaties.”