Libië

Na het omverwerpen van het Libische regime van president Gaddafi en het daaruit ontstane machtsvacuüm in het land vormt Libië (4) een doorvoerhaven van islamitische invloeden naar landen in de Afrikaanse sub-Sahara.

In zwakke en ‘mislukte’ staten waar wetten niet of nauwelijks gehandhaafd kunnen worden, zijn christenen steeds vaker vogelvrij en is er geen enkele vorm van bescherming voor hen.

Mali

Zo zei de president van Mali (29) in november 2019 dat het voortbestaan van zijn land in gevaar is vanwege de aanwezigheid van jihadisten. Militante islamitische groepen ontwrichten de samenleving en zorgen er vervolgens voor dat ze uit die situatie nieuwe strijders rekruteren en op die manier hun invloed laten toenemen. Daardoor vormen ze wereldwijd een steeds groter risico voor de veiligheid.

Het betreft, zoals in zoveel landen in de Sahel-regio, een mix van radicale islam die bovenop diepgewortelde regionale en lokale conflicten komt. De directeur van Human Rights Watch in deze regio zei in november 2018 over Mali: “De moorden op burgers door milities in het midden en noorden van Mali lopen uit de hand”. Het is er gevaarlijk om naar de kerk te gaan en verschillende radicale islamitische groeperingen domineren het complete dagelijks leven.

Mali, Burkina FasoNiger, Tsjaad en Mauritanië krijgen ruggensteun van Frankrijk, die een taskforce in het leven heeft geroepen om jihadistische opstandelingen te bestrijden. Maar de strijd is hevig. In oktober vielen 37 doden toen in Burkina Faso een konvooi van een Canadees mijnbedrijf in een hinderlaag liep.

Burkina Faso

Burkina Faso stond lang bekend om zijn religieuze tolerantie. Vorig jaar nog buiten de top-50 op plaats 61 schiet het land dit jaar naar de 28e plaats. Christenen laten weten dat ze een dagelijkse strijd voeren om te overleven. Militante moslims vermoordden katholieke priesters en protestantse voorgangers met hun gezinnen. Ook werden er ontvoeringen gemeld. Burgers die zichtbaar een christelijk symbool droegen werden ter plekke doodgeschoten. Jihadisten hebben scholen omgedoopt tot ‘Arabische scholen’ en kerken, winkels en gezondheidscentra gerund door christenen werden in brand gestoken.

“Christenen zijn voor de keus gesteld: bekeer je tot de islam of vertrek”, vertelt een bron van Open Doors. “De jihadisten zeggen vervolgens dat ze na drie dagen terug zullen komen en dan geen christen meer aan willen treffen op die plek”, voegt een andere bron toe.

De jihadisten voeren een agenda waarbij alle christenen moeten worden uitgeroeid. Eén incident uit april 2019 laat dat duidelijk zien. Een groep militante moslims verstoorde in een dorp een kerkdienst. Ze namen alle telefoons en identiteitsbewijzen in beslag, verzamelden alle Bijbels en verbrandden die. Daarna namen ze de pastor en zes kerkgangers mee en openden het vuur op hen. Eén christen overleefde die aanval.

In het noorden van Burkina Faso werden meer dan 200 kerken gesloten. Naast inheemse christenen zijn buitenlandse werkers doelwit van islamitische groeperingen zoals al-Qaeda. Er worden nog altijd missionaire hulpverleners in gijzeling gehouden, van wie sommigen al jaren.

Kameroen

Eenzelfde scenario van een omslag in godsdienstvrijheid zoals in Burkina Faso speelt zich af in Kameroen, dat op plaats 48 de Ranglijst Christenvervolging binnenkomt. De regering heeft de grootste moeite het land te besturen en veiligheid te bieden. In het noorden van het land, dat nog altijd een bolwerk is van Boko Haram, is veel sprake van geweld. Islamitisch radicalisme vormt een grote bedreiging voor christenen en kerkelijke activiteiten zijn verstoord.

In het noord- en zuidwesten van het land zijn toenemende spanningen tussen Engelstalige opstandelingen en de Franstalige meerderheid. Kameroen is ook een van de meest corrupte landen ter wereld.

Ongehuwde, vaak nog jonge meisjes die zich vanuit de islam bekeren tot het christendom worden vervolgens veelal gedwongen tot een huwelijk met een moslim. Op die manier moeten ze hun geloof in Christus vaarwel zeggen. Bovendien hebben zij te maken met dreiging van ontvoering door Boko Haram. Christelijke kinderen worden gedwongen om onderwijs over de islam te volgen.

Zelfs als Boko Haram is verslagen is het nog maar de vraag of de sociale harmonie terugkeert in deze regio en de situatie voor christenen verbetert, omdat islamitische ideologieën steeds dieper verankerd raken in het leven van jongeren in dit gebied.

Centraal-Afrikaanse Republiek

Er zijn ten minste 27 verschillende islamitische groeperingen actief in verschillende delen van de Afrikaanse sub-Sahara. Dat aantal is nog exclusief Seleka, ex-Seleka en andere milities die nog altijd met elkaar in conflict zijn in de Centraal-Afrikaanse Republiek (25). De situatie in dit land wordt alsmaar complexer met zoveel verschillende groepen. Moordpartijen en het vernielen van eigendommen van christenen en kerken komt veel voor.

In november 2018 werden twee priesters en een pastor gedood, samen met 112 anderen, voornamelijk christenen. Ex-Seleka-strijders worden verantwoordelijk gehouden voor de moord op een 77-jarige Europese non. Ze was uit haar huis gesleurd in het grensgebied met Tsjaad waarna haar keel was doorgesneden.

Nigeria

In Nigeria (12) hebben christenen het zwaar te verduren door geweld van islamitische Fulani-herders en strijders van Boko Haram. De International Crisis Group stelt dat het geweld door Fulani zes keer meer dodelijk is als het geweld van Boko Haram. Verschillende criminele bendes zaaien bovendien dood en verderf in gemeenschappen: moordpartijen, verkrachting, plundering, brandstichting en ontvoering voor losgeld komen voor. Soms zijn de slachtoffers nog geen 10 jaar oud. Slachtoffers laten weten dat ze voor de keuze zijn gesteld: zich bekeren tot de islam of vermoord worden.

In gebieden waar christenen in Nigeria nog in de meerderheid zijn, komt hun vrijheid meer en meer onder druk te staan. Geweld rukt op vanuit het noorden naar het midden en zuiden van het land, waar christelijke gemeenschappen zich tot voor kort nog veilig waanden. Splintergroeperingen die zich hebben afgescheiden van Boko Haram winnen aan terrein, zoals Islamic State West Africa Province. Strijders van deze beweging onthoofdden christelijke hulpverleners en hebben video’s de wereld ingestuurd waarin ze meedelen dat ze elke christen zullen doden die ze te pakken kunnen krijgen als genoegdoening voor moslims die in het verleden slachtoffer zijn geworden van religieuze strijd in het land.

Zij houden nog altijd vele vrouwen en meisjes in gijzeling, zoals het tienermeisje Leah Sharibu. Zij kwam in het nieuws omdat ze weigerde haar christelijk geloof vaarwel te zeggen en werd daardoor als enige van 104 ontvoerde schoolmeisjes niet vrijgelaten. Het lot van 112 voornamelijk christelijk Chibok-meisjes blijft ongewis. Andere meisjes die in 2019 werden ontvoerd werden gemarteld terwijl ze een telefoongesprek moesten voeren met hun ouders, om op die manier de hoogte van het losgeld te beïnvloeden.

Helaas is de ontvoering van christelijke meisjes en vrouwen niet enkel een daad van militante groeperingen. Rapporten laten zien dat christelijke studenten geregeld ook ontvoerd worden door mensen uit hun eigen gemeenschap. Ze worden verbaal, seksueel en lichamelijk mishandeld, gedwongen zich te bekeren tot de islam en te trouwen met een islamitische, vaak veel oudere man. Dat gebeurt allemaal schijnbaar straffeloos.