In heel sub-Sahara Afrika breidde het geweld tegen de kerk zich uit. Christenen ondervonden tot 30 procent meer geweld dan vorig jaar. Dit in tegenstelling tot andere delen van de wereld, waar beperkingen en uitgaansverboden vanwege Covid-19 vaak leidden tot een afname van geweld tegen christenen.

Enkele honderden Nigeriaanse, overwegend christelijke dorpen werden bezet of geplunderd door gewapende Fulani-herders. Soms werden velden en gewassen vernietigd in een schijnbare tactiek van “verschroeide aarde”. 

In de Sahel-regio direct ten zuiden van de Sahara wordt islamitisch extremisme gevoed door onrechtvaardigheid en armoede. Jihadisten maken misbruik van zwakke regeringen. Milities verspreiden propaganda, voeren aanslagen uit en ronselen inwoners. Sommige groepen bezwoeren een heilige oorlog (jihad) te voeren tegen de “ongelovigen”, omdat naar hun zeggen deze mensen de oorzaak zijn dat “Allah ons allen straft” met de pandemie. 

Een functionaris van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zei dat de centrale Sahel – Mali, Burkina Faso en Niger – het epicentrum is van ’s werelds snelst groeiende crisis rond ontheemding en onveiligheid.

Burkina Faso

In Burkina Faso, tot voor kort bekend om zijn interreligieuze harmonie, raakten een miljoen mensen – 1 op de 20 van de bevolking – ontheemd als gevolg van geweld en droogte. Nog eens miljoenen lijden onder honger. Conflicten verhinderden christenen in meer dan duizend dorpen om hun stem te kunnen uitbrengen bij de verkiezingen in november.

Vorig jaar kwam Burkina Faso voor het eerst in de top-50 van de Ranglijst Christenvervolging. Dit jaar bleven islamisten kerken aanvallen (14 doden bij één aanval, 24 bij een andere).  

Mali

In Mali worden nog steeds westerse christelijke gijzelaars vastgehouden of vermoord. De verwoestende gevolgen van Covid-19 trekken werkloze jongeren over de streep om etnische, tribale en godsdienstige geschillen over grond, hulpbronnen en politiek uit te buiten. Vermengd met extremistisch islamisme in mislukte staten waar politie en veiligheidstroepen geen bescherming tegen geweld bieden is dit een recept voor straffeloosheid. Mensen- en wapenhandel zijn wijdverbreid.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch meldt dat, ondanks de lockdowns door Covid-19, er tussen januari en juli 2020 meer dan 85 aanvallen zijn uitgevoerd op onderwijsinstellingen in Burkina Faso, Mali en Niger. Christenen meldden dat de lockdown hen tot makkelijk ‘doelwit’ maakt, waarbij veiligheidstroepen leken samen te spannen met plunderaars op motorfietsen.

Nigeria

In Nigeria weet Abubakar Shekau, de leider van Boko Haram, samenwerkingsverbanden op te bouwen tussen zijn facties, extremistische Fulani-militanten en criminele bendes. Hij weet handig misbruik te maken van overheidsfalen in Noord-Nigeria.

Boko Haram en zijn splintergroepering Islamitische Staat West-Afrika waren ook in het noorden van het aangrenzende Kameroen verantwoordelijk voor ongeveer 400 gewelddadige incidenten. Dat is een stijging van 90 procent ten opzichte van de voorgaande twaalf maanden; 234 aanslagen daarvan waren gericht tegen burgers. Tussen april en augustus 2020 alleen al werden 3.530 christenen gedood in Nigeria.

Oost-Afrika

In Oost-Afrika wordt Mozambique geconfronteerd met geweld door strijders van Islamitische Staat in Centraal-Afrika Provincie. De militante tak heet in de volksmond al-Shabaab, maar verschilt van de Somalische groep. De militie in Mozambique wil de sharia-wetgeving opleggen in de noordelijke provincie Cabo Delgado. In deze mineraalrijke, maar minst ontwikkelde provincie aan de grens met Tanzania zijn sinds 2017 meer dan 1.150 doden gevallen bij zeshonderd aanvallen. Meer dan 300.000 mensen raakten ontheemd. 

Achter het geweld zit de Anwar al-Sunna, een groepering die zich laat inspireren door het brein achter de bomaanslagen van de Amerikaanse ambassade in Nairobi en Dar-as-Salaam. De militie viel ook al christelijke dorpen aan over de grens in Tanzania, waar de autocratische president Magufuli in oktober een verpletterende verkiezingsoverwinning behaalde. De Tanzaniaanse bevolking is voor een derde moslim.  

Ook was er geweld bij de verkiezingen in het streng-islamitische Zanzibar. Waarnemers houden tekenen van destabilisatie nauwlettend in de gaten, omdat destabilisatie grote gevolgen kan hebben voor de kerk in Oost-Afrika. 

Democratische Republiek Congo

De Democratische Republiek Congo (DRC) wordt geplaagd door haar eigen met de Islamitische Staat verbonden groepering, de Allied Democratic Forces (ADF). Eerder probeerde ADF de Oegandese regering omver te werpen, maar eenmaal verjaagd naar de DRC vestigde ADF zich in de provincie Noord-Kivu. Hier heeft ADF bijna volledige controle over uitgestrekte landelijke gebieden. Daar viel het de jarenlang door christenen geleide scholen en klinieken aan, legde kerken in de as en vermoordde gemeenschapsleiders.

Een VN-rapport uit 2020 stelt dat ADF – die sinds begin 2019 meer dan 1.000 burgers in de DRC heeft gedood – mogelijk oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid heeft gepleegd. 

Ethiopië

Ethiopië (60 procent christen en 34 procent moslim) staat onder druk van etnopolitieke groepen met religieuze ondertonen. Het Afrikaanse land is kwetsbaar voor de politieke islam met machten als Turkije, Saoedi-Arabië en Iran die strijden om regionale invloed

Ranglijst Christenvervolging 2021

Bekijk de volledige ranglijst